DƯƠNG KỲ PHƯƠNG HỘI NGỮ LỤC - Đối Đáp Căn Cơ


Có vị tăng hỏi

Sư xướng gia khúc nào? Tông phong của ai?

Sư nói

Có ngựa thì cưỡi ngựa, không ngựa thì đi bộ

Một vị tăng khác hỏi

Thế nào là thể của chân như?

Sư đáp

Dạ xoa quỳ gối, nhãn tinh đen

Tăng lại hỏi

Thế nào là dụng của chân như?

Sư đáp

Chùy kim cương hủy núi sắt

Tăng hỏi

Thế nào là Phật?

Sư đáp

Con lừa 3 chân, nghịch móng mà đi

Tăng hỏi

Chỉ là thế thôi sao?

Sư đáp

Trưởng lão Hồ Nam

Tăng hỏi

Cảnh Dương Kỳ 1 là thế nào?

Sư đáp

Vượn hướng xuống núi kêu

Tăng hỏi

Thế nào là người trong cảnh?

Sư đáp

Gái nghèo ôm rổ đi, mục đồng hoành sáo về

Cửu Phong nói

Hôm nay vui gập đồng tham

Sư hỏi

Bạn đồng tham có ý gì?

Cửu Phong đáp

Cửu Phong kéo cầy, Dương Kỳ kéo bừa

Sư hỏi

Chính lúc đó thì Dương Kỳ ở trước hay ở sau Cửu Phong?

Cửu Phong do dự.

Sư nói

Tưởng là đồng tham, hóa ra không phải

Tăng hỏi

Phật, Tổ đều quên là chỗ nghi ngờ của học nhân. Không biết hòa thượng giúp người thế nào?

Sư nói

Ông chỉ muốn khám phá tân trưởng lão

Tăng đáp

Trăng sáng trong trời đất. Biển xanh sóng nước trong

Sư hỏi

Không biết làm sao xem?

Tăng đáp

Nhìn dưới chân

Sư hỏi

Bỗng gập sóng lớn phải làm sao?

Tăng đáp

Nhìn dưới chân

Ông tăng hét rồi vỗ tay.

Sư nói

Hãy coi một viên chiến tướng

Tăng hỏi

Thế nào là thể của chân như?

Sư đáp

Dạ xoa quỳ gối, nhãn tinh đen

Tăng hỏi

Thế nào là dụng của chân như?

Sư đáp

Chùy kim cương hủy núi sắt

Tăng hỏi

Thế nào là câu thứ nhất?

Sư đáp

Ngay khi gập đám mây, Đông Sơn hết vãng lai

Tăng hỏi

Thế nào là câu thứ 2?

Sư đáp

Trên đầu một khối bụi, dưới chân 3 thước đất

Tăng hỏi

Phật là gì?

Sư đáp

Động Đình không che dấu

Tăng hỏi

Cổ nhân nói: Đến không đến, đi không đi là gì?

Sư đáp

3 sinh, 60 kiếp không phải là thời gian lâu

Tăng không lời, sư hỏi

Hiểu không?

Tăng đáp

Không hiểu

Sư nói

Động Đình bao dậm cũng không phải là rộng

Tăng hỏi

Thế nào là đệ nhất huyền?

Sư đáp

Thích Ca chiếu sáng vai A Nan

Tăng hỏi

Thế nào là đệ nhị huyền?

Sư đáp

Côn Luân chứa vạn tượng

Tăng hỏi

Thế nào là đệ tam huyền?

Sư đáp

Lệ rơi khóc cây dâu khô

Tăng hỏi

Thế nào là đệ nhất yếu?

Sư đáp

Tốt nhất là tinh chiếu

Tăng hỏi

Thế nào là đệ nhị yếu?

Sư đáp

Phản chiếu càn khôn

Tăng hỏi

Thế nào là đệ tam yếu?

Sư đáp

Giáp lộ là tùng già xanh

Tăng hỏi

Thế nào là trước chiếu sau dụng?

Sư đáp

Chỉ đường rõ ràng

Tăng hỏi

Thế nào là trước dụng sau chiếu?

Sư đáp

Kim cương thân phân phó

Tăng hỏi

Thế nào là chiếu dụng đồng thời?

Sư đáp

Phật Tổ cùng đi nhưng khác đường

Tăng hỏi

Thế nào là chiếu dụng không đồng thời?

Sư đáp

Tham thì thực tham, học thì thực học, phải biết huyết mạch của cổ nhân

Một lúc sau, Sư lại nói

Người đến nơi không nói

Tăng hỏi

Thế nào là thường chiếu?

Sư đáp

Mũi kim lên núi Tu Di

Tăng hỏi

Thế nào là thường chiếu?

Sư đáp

Trong lông mày có nước biển

Tăng hỏi

Thế nào là tịch chiếu?

Sư đáp

Mang dép cỏ bị ngã

Tăng hỏi

Thế nào là đoạt nhân chẳng đoạt cảnh?

Sư đáp

Trong am ngồi thiền, mây trắng vờn đỉnh núi

Tăng hỏi

Thế nào là đoạt cảnh chẳng đoạt nhân?

Sư đáp

Pháo nổ tan xác, thiên đồng chỉ đường

Tăng hỏi

**Thế nào là nhân cảnh đều đoạt?

Sư đáp

Xương theo tủy mà mất, điền miêu theo mây hàng mà tan

Tăng hỏi

Thế nào là nhân, cảnh đều không đoạt?

Sư đáp

Hạn lâm gặp mưa sớm, đất khách gặp người quen

Tăng hỏi

Thế nào là khách trong khách?

Sư đáp

Ai nói sơ, thân?

Tăng hỏi

Thế nào là khách trong chủ?

Sư đáp

Đụng trán không phản hồi, đối diện với ai đây?

Tăng hỏi

Thế nào là chủ trong khách?**

Sư đáp

Mây trong không, sấm nổ vang trời đất**

Tăng hỏi

Thế nào là chủ trong chủ?

Sư đáp

Cổ hoàng lịnh cao cử.

Sư hỏi

Ở đâu đến?

Tăng đáp

Trung Đường đến.

Sư hỏi

Thánh tăng nói gì?

Ông tăng lại gần.

Sư nói

Nhà Đông làm lừa, nhà Tây làm ngựa.

Tăng hỏi

Sai ở chỗ nào?

Sư đáp

Nhai Châu vạn dậm.

Sư hỏi

Ở đâu đến?

Tăng đáp

Điện Liêu tới.

Sư hỏi

Lão già Thích Ca còn có mặt mũi gì?

Ông tăng liền hét lên.

Sư hỏi

Ông định làm gì?

Ông tăng lại hét.

Sư nói

Đúng rồi!

Tăng hỏi

A,a,a là cái gì?

Sư đáp

Đến tăng đường uống trà đi.

Một ngày nọ có ba ông tăng mới đến.

Sư nói

Ba người tất có một người trí.

Sư giơ tọa cụ lên hỏi

Cái này gọi là gì?

Tăng đáp

Tọa cụ.

Sư ngoảnh nhìn tả, hữu

Người tham có mắt.

Sư hỏi đệ nhị tọa

Muốn đi ngàn dặm, phài bước bước đầu tiên. Thế nào là câu thứ nhất?

Tăng đáp

Đến chỗ hòa thượng đâu dám ra tay.

Sư vẽ một vạch, ông tăng nói

Xong rồi!

Sư giơ hai tay lên, ông tăng do dự. Sư nói

Xong rồi!

Sư hỏi đệ tam tọa

Gần đây ông lìa đâu?

Tăng đáp

Nam Nguyên.

Sư nói

vDương Kỳ hôm nay bị khám phá, ông hãy ngồi uống trà

Tăng hỏi

Bỗng có người hỏi ý chỉ của Dương Kỳ thì sư trả lời sao?

Sư đáp

Đại dã phân xuân sắc, trước vách đá còn băng đọng

Ông tăng vạch một vòng tròn

Tăng hỏi

Bỗng có người tới, phải làm sao?

Sư quay mặt, ông tăng do dự.

Sư bèn hét

Định đi đâu?

Ông tăng lạy như đàn bà.

Sư nói

Lúc ông trở lại, tôi sẽ đánh ông 30 gậy

Tăng hỏi

Thế nào là chủ trong chủ?

Sư đáp

Hoàng hậu cũ cử chức cao

Người nói giỏi giờ Thân ói.

Tăng hỏi

Thế nào là chánh trung lai?

Sư đáp

Trời sáng, càn khôn sạch chấn địa lôi

Tăng hỏi

Thế nào là chánh trung biên?

Sư đáp

Ban ngày chư tử đến thấy đại tiên

Tăng hỏi

Thế nào là biên trung chánh?

Sư đáp

Vạn thủy, thiên sơn sáng như gương

Tăng hỏi

Thế nào là kiêm trung chí?

Sư đáp

Ban ngày không sợ gì cả

Tăng hỏi

Thế nào là kiêm trung đáo?

Sư đáp

Lúc trắng, đen chưa phân

Tăng hỏi

Thế nào là Phật?

Sư đáp

Cô dâu mới cưỡi lừa

Bà mẹ chồng dắt đi

Sư đọc bài kệ

手 提 巴 鼻 腳 踏 尾

Thủ đề ba tỵ cước đạp vỹ

仰 面 看 天 聽 流 水

Ngưỡng diện khán thiên thính lưu thủy

天 明 送 出 路 傍 邊

Thiên minh tống xuất lộ bàng biên

夜 靜 還 歸 茅 屋 裏

Dạ tĩnh hoàn quy mao ốc lý

Tay bịt mũi, cái đuôi chân đạp

Lắng nghe nước chẩy, nhìn trời xanh

Tiễn khách lên đường khi trời sáng

Đêm tĩnh trở về mái nhà gianh.

Sư thượng đường.

Tăng hỏi

Sư lên bảo tọa, tứ chúng tụ họp. Thế nào là ý Tây sang, mời sư cử xướng

Sư đáp

Mây mờ đỉnh núi, bốn mặt nước dâng

Tăng hỏi

Ngày nay mong được nghe những lời chưa nghe

Sư đáp

Một câu dưới gót làm sao nói?

Vị tăng lễ bái.

Tăng hỏi

Nếu không lạy 3 lạy làm sao làm lộ cơ của sư?

Sư đáp

Hãy nhớ thoại đầu của ông tăng này

Tăng hỏi

Tiên thánh tám vạn bốn ngàn pháp môn, các pháp đều kiến tánh. Vì sao học nhân chẳng ngộ?

Sư đáp

Sao không tự làm?

Tăng hỏi

Việc cần kíp là sư chỉ dẫn

Sư đáp

Gậy nhẩy lên 33 tầng trời giơ điện Phật lên, ném ngọn núi xuống. Có bao người sang tây, Dương Kỳ bị ông hỏi khó

Tăng hỏi

Tưởng là hòa thượng không có lỗ mũi

Sư đáp

30 năm sau đỏ mặt, gió chẳng hú, mưa chẳng rơi. Đó là thời tiết của tục hán, nạp tăng phải có câu gì?

Tăng hỏi

Tổ sư diện bích là có ý gì?

Sư đáp

Phương Tây ít người hiểu Đường ngữ

Tăng hỏi

Hôm qua mưa rơi, hôm nay trời tạnh là người nói. Thỉnh hòa thượng nói một câu

Hòa thượng hai tay ôm gối.

Tăng nói

Tận lực chỉ nói được một nửa

Một ngày, có một nhóm người đến tham.

Sư hỏi

Khế trận đã tròn, các tác gia chiến tướng sao không ra tương kiến lão nạp?

Một ông tăng đánh vào tọa cụ.

Sư nói

Là một ông tăng tác gia

Ông tăng lại đánh vào tọa cụ.

Sư hỏi

Đánh 2, 3 lần rồi sao?

Ông tăng do dự, sư đứng xoay lưng lại ông tăng.

Ông tăng lại đánh vào tọa cụ.

Sư hỏi

Thoại đầu của lão nạp ở đâu?

Tăng đáp

Ở nơi hành giả

Sư nói

30 năm sau người tự ngộ đến đó, biết lão nạp ở trong tay thượng tọa, mời ngồi uống trà

Sư lại hỏi

Quá hạ ở đâu?

Tăng đáp

Tại Thần Đỉnh

Sư nói

Sớm biết từ Thần Đỉnh tới thì đâu dám hỏi

Ngày hôm sau Sư nói

Hôm qua có vài ông tăng mới đến, đánh tọa cụ 3 lần dường như có chỗ ngộ. Chỗ thua của lão nạp các ông đều biết, chỗ thắng của ông tăng các ông có biết không? Nếu biết cùng lão tăng xuất khí, nếu không người sáng mắt chớ dẫn sai.

Sư hỏi

Lá rơi, mây vun, buổi sáng rời nơi nào?

Tăng đáp

Quán Âm

Sư hỏi

Dưới gót Quán Âm nói một câu, làm sao nói?

Tăng đáp

Vừa mới gập

Sư hỏi

Gặp để làm gì?

Ông tăng không đáp được.

Sư nói

Ông tăng thứ nhì tham coi

Ông tăng này cũng không đáp được.

Sư nói

Hai tăng độn

Sư hỏi

Mây dầy, đường hẹp ông từ đâu tới?

Tăng đáp

Trời không có 4 vách tường

Sư hỏi

**Ông đi rách bao nhiêu dép cỏ rồi?

Ông tăng bèn hét lên.

Sư hỏi

Một hét, hai hét rồi sao?

Tăng đáp

Các ông xem lão hòa thượng kìa?

Sư nói

Gậy không ở đây, ông hãy ngồi uống trà

Sư hỏi

Đường đến Dương Kỳ vừa hẻo lánh vừa cao làm sao tới?

Tăng đáp

Hòa thượng là đại nhân

Sư hỏi

Hà!

Tăng đáp

Hòa thượng là thầy đại nhân

Sư nói

Gần đây tai tôi bị điếc, mời ngồi uống trà

Tăng hỏi

Ngồi trong mùng chẳng phải sư thì là ai?

Sư đáp

Khách ở Kim Châu

Tăng hỏi

Khi gặp người trời thì quán cho kỹ

Sư đáp

Lỗ mũi Dương Kỳ ở trong tay ông

Tăng hỏi

Tánh mạng con trong tay hòa thượng

Sư đáp

Ông nhẩy nhót để làm gì?

Tăng hỏi

Dưới dốc không thể chạy, khó gập lắm. Vỗ tay một lần, rồi lạy

Sư đáp

Hãy coi một viên chiến tướng

Sư đáp

Gia phong của lão nạp thế nào. Gia nô cởi mũ trả tiền rượu

Tục sĩ hỏi

**Bỗng gặp khách tới, làm sao tiếp đãi?

Sư đáp

Uống 2, 3 chén là chuyện thường, say rượu mới chết người

Tục sĩ nói

Mọi pháp đều là Phật pháp

Sư thăm Tôn Tỉ Bộ.

Tôn Tỉ Bộ hỏi

Hạ quan việc công bận rộn, không rời bỏ được

Sư trả lời bằng một bài kệ

應 現 宰 官 身

Ứng hiện tể quan thân

廣 弘 悲 願 深

Quảng hoằng bi nguyện thâm

為 人 重 指 處

Vi nhân trùng chỉ xứ

棒 下 血 霖 霖

Bổng hạ huyết lâm lâm

Hiện thân là quan tể

Bi nguyện rất là thâm

Vì người ngón tay trỏ

Dưới gậy nón lâm râm.

Tôn nghe bài kệ tỉnh ngộ.

Sư hỏi

Mưa xuân vừa tạnh, nước bùn chửa khô, hành cước cao nhân làm sao nói Đạo?

Tăng đáp

Ngày trước rời chùa cổ, ngày nay thấy mặt sư

Sư hỏi

Ông ở nơi nào được thấy đầu rỗng?

Tăng đáp

Hòa thượng là bậc đại nhân

Sư hỏi

Dưới gót chân, làm sao nói?

Ông tăng đưa tọa cụ ra.

Sư nói

Thế này thì Dương Kỳ phải thắp hương cúng dường?

Tăng đáp

Người mắt sáng khó lừa

Sư giơ tọa cụ lên hỏi

Cái này gọi là gì?

Tăng đáp

Mới vào nghiệp lâm, không hiểu

Sư nói

Người có đầu thực khó được, mời uống trà

Sư hỏi

Lá rụng tơi bời, sáng lìa chỗ nào?

Tăng đáp

Thọ trai xong, lìa Nam Nguyên

Sư hỏi

Dưới gót chân thử nói một câu

Tăng đáp

Người buồn chẳng nói với người buồn

Sư nói

Dương Kỳ luôn ca ngợi người bốn phương

Tăng hỏi

Là tâm hạnh gì?

Sư nói

Không được tôi tán thán, mời uống trà


NGUỒN

🔗


GHI CHÚ

Footnotes

  1. 📝 TS DƯƠNG KỲ PHƯƠNG HỘI